Kabinet wil in vier jaar 75.000 meer nieuwkomers aan het werk helpen

Minister Aartsen van Werk en Participatie wil de komende vier jaar 75.000 meer statushouders en kansrijke asielzoekers die hier mogen blijven aan het werk helpen. Het kabinet vindt dat teveel nieuwkomers die in Nederland verblijven niet werken en wil een doorbraak forceren. Daarom wil Aartsen werk centraal stellen in de inburgering en afspraken maken met werkgeversorganisaties om duizenden extra mensen aan de slag te krijgen. De minister wil het standaard maken om al tijdens de asielfase en in de inburgering te kunnen werken. Ook moeten nieuwkomers met relevante werkervaring en opleiding snel aan de slag kunnen in tekortsectoren, zoals de bouw en de zorg.

Minister Aartsen: “Betaald werk moet de standaard worden. Werk geeft voldoening en eigenwaarde. Nieuwkomers hebben talenten. Zij kunnen én willen werken. Het is een gemiste kans dat zoveel mensen geen baan hebben. Daar moeten we verandering in brengen. Want wie werkt, draagt bij en doet mee aan onze samenleving.”

Lage arbeidsdeelname
De arbeidsparticipatie van statushouders blijft al jaren fors achter bij die van de rest van de beroepsbevolking. Dat is niet uit te leggen in een tijd van grote personeelstekorten waarin werkgevers schreeuwen om extra handen. Van de statushouders die in 2021 een verblijfsvergunning kregen, heeft na twee jaar slechts 21% een baan. Pas na meerdere jaren loopt dat op tot 57% maar ook dan blijft de arbeidsparticipatie nog ver achter bij het Nederlandse gemiddelde van 81%. 

Belemmeringen wegnemen
Het kabinet wil zoveel mogelijk hobbels wegnemen die werk in de weg staan. Veel nieuwkomers zitten nu vast in het stelsel en komen moeilijk aan het werk, doordat ze bijvoorbeeld de taal niet spreken, geen netwerk hebben en niet beschikken over passende diploma’s of werkervaring. Bovendien moeten veel nieuwkomers lang wachten op een verblijfsvergunning en verhuizen ze in de eerste jaren vaak. Tegelijkertijd zijn veel werkgevers nu terughoudend om een statushouder in dienst te nemen. Ze stellen bijvoorbeeld hoge eisen aan het taalniveau of willen personeel dat fulltime beschikbaar is.

Focus op werk
De minister wil dat werk centraal komt te staan in de inburgering. Hij wil dit onder meer doen door meer ruimte te creëren naast de inburgeringslessen, zodat mensen vier dagen per week kunnen werken. Ook komt er een traject om relevante werkervaring of opleiding vanuit het land van herkomst aan de Nederlandse maatstaven te laten voldoen. In combinatie met een leerbaan wordt doorstroom naar een baan op het juiste niveau mogelijk. Voor statushouders tussen 18 en 27 jaar kan een opleiding een goed alternatief zijn.

Ook komt er meer aandacht voor werk in de asielopvang. Een nieuwkomer zit tot wel drie jaar in de opvang voordat deze zich vestigt in een gemeente. Het kabinet wil dat nieuwkomers in die eerste periode de Nederlandse taal leren en, zodra dit mag, op zoek gaan naar een baan. Alleen als er zwaarwegende redenen zijn, hoeven zij niet te werken.

Afspraken met werkgevers
Minister Aartsen voert de komende periode gesprekken met werkgevers- en brancheorganisaties om te komen tot afspraken over meer werkplekken voor nieuwkomers. Recent heeft hij al de aanpak uitgebreid waarbij gemeenten zorgen voor zogenaamde startbanen voor statushouders, gelijk na vestiging in een gemeente. Ook is de minister gestart met een proef om meer vrouwelijke statushouders aan het werk te helpen. Na de zomer volgt een nadere uitwerking van het plan ‘Werk en meedoen voor nieuwkomers’ met meer concrete acties.