Deze studieschuld is niet hun schuld

Wie opgroeit in een gezin dat is getroffen door het toeslagenschandaal, begint niet met een schone lei. Veel jongeren droegen al jong de zorgen van thuis: geldstress, schulden, verhuizingen, spanningen en soms ook de zorg voor broertjes en zusjes. Toch worden zij nog altijd behandeld alsof hun studievertraging, afgebroken opleiding of hoge DUO-schuld vooral hun eigen verantwoordelijkheid is.

Dat is onrechtvaardig. Als Kinderombudsman Rotterdam-Rijnmond openden wij samen met de kinderombudsmannen van Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Nijmegen een landelijk meldpunt. Ruim 1800 jongeren deelden daar hun verhaal. Daaruit blijkt dat gedupeerde jongeren twee keer zo vaak hoge DUO-schulden hebben als andere studenten. Ook stopten zij twee keer zo vaak met hun studie en liep meer dan de helft flinke studievertraging op.

Deze jongeren leenden niet om zorgeloos te studeren. Zij leenden omdat thuis de basis wegviel. Omdat er brood op tafel moest komen. Omdat ouders, kapotgemaakt door een overheid die hen ten onrechte als fraudeur behandelde, hun kinderen niet konden helpen. De gevolgen daarvan staan nu op naam van die kinderen: een schuld bij DUO, minder kans op een diploma, minder kans op een woning en minder ruimte om een toekomst op te bouwen.

Het kabinet verwijst naar bestaande regelingen. Ouders zijn gecompenseerd, jongeren kunnen naar de gemeente en DUO kan maatwerk bieden. Maar in de praktijk schiet dat tekort. Niet elke ouder kan of wil geld doorgeven aan een kind. Familierelaties zijn soms beschadigd of ouders zijn er niet meer. Gemeentelijke hulp lost DUO-schulden niet op. En maatwerk bij DUO is geen recht, maar een onzekere route met formulieren, bewijsstukken en afwijzingen.

Daarom is erkenning nodig. Niet alleen als kind van een gedupeerde ouder, maar als jongere die zelf ook schade heeft geleden door het toeslagenschandaal. De overheid veroorzaakte de chaos waarin deze jongeren moesten studeren, werken, zorgen en overleven. Dan kun je als overheid niet zeggen: zoek het zelf maar uit.

Wij als kinderombudsmannen zijn duidelijk: de DUO-schulden van deze groep moeten worden kwijtgescholden, zodat zij een frisse start krijgen. Voor veel jongeren voelt hun studieschuld als een straf voor iets waar zij niets aan konden doen. Dat kan niet de bedoeling zijn. Wie als kind al de rekening kreeg van het toeslagenschandaal, mag die rekening niet als volwassene blijven betalen. Daarom is maar één oplossing echt eerlijk: kwijtschelding.

Deze jongeren hebben al genoeg gewacht. Hun toekomst staat niet in beleidsnota’s, maar in maandelijkse aflossingen, gemiste diploma’s en uitgestelde levens. Herstel begint pas wanneer de overheid zegt: dit is onze schuld. En wij maken het goed.

Wouter Struijk
Kinderombudsman