Maatregelen op het gebied van SZW

Het kabinet maakt middelen beschikbaar om de koopkracht te repareren. Daarnaast heeft het kabinet besloten de een-op-een koppeling van de AOW-leeftijd uit de begroting te halen en te stoppen met het voornemen om het maximum dagloon te verlagen. Een aantal andere maatregelen met betrekking tot bijvoorbeeld de WW wordt met een jaar uitgesteld. Met deze handreiking creëert het kabinet voldoende ruimte voor een inhoudelijk gesprek met vakbonden en werkgevers over de toekomst van de sociale zekerheid.

Koopkracht
Voor een doorsnee huishouden daalt de koopkracht volgens de nieuwste raming met 0,1%. Eerder werd dit door het CPB geraamd op -0,3%. Lage inkomens en ouderen gaan er wel op vooruit. Een doorsnee laag inkomen met 0,2% en een doorsnee oudere met 0,3%. De koopkrachtdaling is een gevolg van de maatregelen uit het coalitieakkoord, zoals de vrijheidsbijdrage. Het kabinet benadrukt dat het koopkrachtpakket een technische invulling is en dat zij op zoek wil naar breed draagvlak. Het kabinet gaat het gesprek met de Kamer aan over de definitieve invulling van maatregelen.  

Er is gestreefd naar een zo evenwichtig mogelijk koopkrachtbeeld. Er komt een verhoging van de belastingkorting voor werkenden (de arbeidskorting) met 173 euro en een verlaging van de belastingtarieven in de eerste en tweede schijf. Daarnaast worden de accijnskortingen verlengd om de prijs aan de pomp te drukken. De middelen worden deels gedekt door de inkomensgrens voor het hoogste belastingtarief niet aan te passen waardoor mensen eerder het hoogste tarief betalen. Door de belastingkorting voor ouderen te verlagen met 100 euro en een aantal negatief geëvalueerde fiscale regelingen af te schaffen. Ook wordt de belasting op leidingwater iets verhoogd en gaat de premie voor de Werkhervattingskas (Whk) omhoog omdat de kosten voor WGA-uitkeringen ook gestegen zijn.

Komend jaar vallen er als gevolg van dit pakket minder mensen onder de armoedegrens dan eerder door het CPB geraamd. Het aantal personen dat in armoede leeft blijft nu naar verwachting gelijk, en het aandeel kinderen dat opgroeit in armoede neemt naar verwachting af met 0,1%.

Het kabinet heeft voor de begroting van 2027 besloten de kinderopvangtoeslag minder te laten toenemen dan aanvankelijk het plan was in het coalitieakkoord: er gaat komend jaar 322 miljoen extra naar het verhogen van de kinderopvangtoeslag, waarmee de toeslag voor veel ouders nog steeds hoger uitvalt dan in 2026.

Noodfonds
Om mensen te helpen hun energierekening te betalen opent het kabinet het Noodfonds Energie. Er is 193 miljoen beschikbaar om huishoudens met een laag inkomen en een hoge energierekening komende winter te ondersteunen. Iedereen die er recht op heeft en een aanvraag doet krijgt steun. De verwachting is dat het gaat om ongeveer 500.000 huishoudens. Huishoudens in Caribisch Nederland ontvangen extra ondersteuning via een uitbreiding van de bestaande energietoelage.

Maatregelen coalitieakkoord
Voor de zomer heeft het kabinet in een brief aan de vakbonden en werkgevers aangegeven te stoppen met het voornemen om de AOW-leeftijd een-op-een te koppelen aan de levensverwachting en de overige maatregelen voorlopig niet in de huidige vorm voort te zetten. Dit is nu ook vastgelegd in de begroting.

Het kabinet heeft daarnaast besloten af te zien van de verlaging van het maximum dagloon, op basis waarvan het UWV de maximale hoogte van de uitkeringen berekent. Alle andere bezuinigingen in de sociale zekerheid en op de arbeidsmarkt die voor 2027 waren voorgesteld, zoals de tegemoetkoming compensatie transitievergoeding, worden een jaar uitgesteld. Ook wordt de verkorting van de duur van de WW en de daaraan gekoppelde hogere uitkering in de eerste twee maanden uitgesteld tot 1 januari 2029.

In een brief aan de werkgevers en de vakbonden schrijft minister Vijlbrief dat het kabinet met deze handreiking ruimte creëert voor een inhoudelijk gesprek. Er hoeft immers niet voor 2028 aan wetgeving te worden gewerkt. Dit gesprek moet gaan over het verbeteren van de sociale zekerheid, de arbeidsmarkt en het aanjagen van de economische groei. Wat het kabinet betreft is dit een gesprek zonder voorwaarden vooraf, zo schrijft de minister. De uitkomsten van het overleg wil het kabinet dan verwerken in de begroting op het eerstvolgende budgettaire besluitvormingsmoment.

Nieuwkomers
Het kabinet wil dat meer nieuwkomers aan het werk gaan. Om dat te bevorderen, breidt het kabinet het aantal ‘Meedoenbalies’ in azc’s uit van 40 nu naar 90 in 2027. Bij deze balies kunnen mensen terecht voor werk en andere participatie-activiteiten. Voor de uitbreiding is komend jaar 5 miljoen extra beschikbaar.