Een jaar ezels in de Rotterdamse haven: geniet ervan, maar houd afstand

De drie Spaanse ezelinnen die sinds vorig jaar in een natuurgebied in de Rotterdamse haven grazen, trekken veel bekijks. Ezelminnende fietsers en wandelaars weten de dieren goed te vinden. Die belangstelling is begrijpelijk, maar zorgt ook voor een groeiend aandachtspunt. Bezoekers komen soms te dichtbij, voeren de dieren of proberen zelfs de manen van de ezels te borstelen. Daarom doet Havenbedrijf Rotterdam een duidelijke oproep: houd afstand en voer de ezels niet.

‘Het gaat goed met de ezels en we waarderen de betrokkenheid van bezoekers. Alleen gaan de goede bedoelingen in sommige gevallen te ver’, vertelt Lissethe Veenstra, asset manager infra bij het Havenbedrijf. ‘Mensen bedoelen het goed, maar we merken dat bezoekers de ezels voeren, aaien of zelfs borstelen. Dat is niet de bedoeling. Voor de veiligheid van bezoekers niet, maar ook niet voor de gezondheid en het natuurlijke gedrag van de dieren.’

Gezondheidsklachten voorkomen

Wanneer bezoekers de ezels voeren, kunnen verschillende problemen ontstaan. Voedsel dat mensen meenemen past vaak niet binnen het natuurlijke dieet van de dieren waardoor de ezels gezondheidsklachten kunnen krijgen. Ook kunnen ezels daardoor mensen gaan associëren met voedsel waardoor ze personen mogelijk zouden kunnen bijten in handen en vingers.

‘Dat willen we juist voorkomen’, zegt Veenstra. ‘Een ezel die regelmatig eten krijgt van bezoekers, zal mensen vaker opzoeken. Dat vergroot de kans op ongewenste situaties. Een ezel blijft een groot dier dat onverwacht kan reageren en wij willen waken voor de veiligheid van zowel mens als dier.’

De ezels hebben inmiddels alle seizoenen meegemaakt in het Geuzenbos. Ze zoeken bij warm weer vaak de zon op en gebruiken bij regen en wind juist de beschutte delen van het gebied. Dat natuurlijke gedrag laat volgens de beheerders zien dat de dieren goed zijn aangepast aan hun omgeving.

Ecologisch beheer

De ezels maken onderdeel uit van een proef in het Geuzenbos, een natuurgebied van 29 hectare met veel bomen en een open vlakte tussen de Europoort en Voorne-Putten. Daar onderzoekt Havenbedrijf hoe de dieren kunnen bijdragen aan ecologisch natuurbeheer en het terugdringen van begroeiing op een leidingstrook, die van groot belang is voor ondergrondse pijpleidingen die bedrijven in de Rotterdamse haven met elkaar verbinden.

Op die strook groeit veel duindoorn, een taaie en stekelige woekerplant. De begroeiing moet kort gemaaid blijven om de leidingen bereikbaar en veilig te houden. Dat gebeurt grotendeels met machinaal onderhoud. Met de proef onderzoekt het Havenbedrijf of begrazing door ezels een ecologisch alternatief daarvoor kan zijn.

Bijdrage aan terugdringen duindoorn nog niet duidelijk

Een jaar na de aanvang van de proef is nog niet definitief vast te stellen hoe groot de bijdrage van de ezels is aan het terugdringen van de duindoorn. ‘Ze eten ervan, dat zien we zeker’, zegt Veenstra. ‘Maar hoeveel effect dat uiteindelijk heeft op de begroeiing, kunnen we pas vaststellen nadat alle monitoringsgegevens zijn geanalyseerd.’

De drie ezelinnen behoren tot het Spaanse ras Zamorano-Leonés. Ze zijn juist gekozen omdat ze goed zelfstandig kunnen leven in natuurlijke omstandigheden. De dieren zijn speciaal geselecteerd omdat hun ras bekendstaat om het eten van ruige en doornachtige vegetatie.

De omstandigheden verschillen bovendien sterk van die in Spanje, waar dit ezelras vaak wordt ingezet in gebieden met een beperkt voedselaanbod. In het Geuzenbos is veel meer en ander natuurlijk voedsel beschikbaar. Daardoor kiezen ze regelmatig voor gras, kruiden en jonge scheuten. Ze beperken zich dus niet tot alleen de duindoorn.

Terughoudend is belangrijk

Om beter inzicht te krijgen in hun effect op de vegetatie worden de ontwikkelingen in het gebied nauwkeurig gevolgd. De definitieve resultaten van de monitoring worden later dit jaar verwacht. Tot die tijd blijft de proef vooral waardevolle kennis opleveren over de inzet van natuurlijke begrazing in een havenomgeving en hoe we ezels kunnen inzetten als natuurlijke beheerders.

Volgens Veenstra is ook daarom terughoudendheid van bezoekers belangrijk. ‘Als mensen de dieren gaan voeren of actief contact zoeken, beïnvloeden zij het natuurlijke gedrag van de ezels en de resultaten die dieren horen te leveren. Terwijl we juist willen zien hoe deze dieren zich onder natuurlijke omstandigheden gedragen en welk effect dat heeft op het gebied.’

Oproep aan bezoekers

Havenbedrijf Rotterdam vraagt bezoekers van het Geuzenbos daarom om de volgende regels in acht te nemen:

voer de ezels niet;houd minimaal 25 meter afstand;raak de dieren niet aan;houd honden aangelijnd;laat de ezels hun natuurlijke gedrag behouden.

Veenstra: ‘We vinden het mooi dat zoveel mensen van de dieren genieten. De beste manier om dat te doen, is door ze rustig van een afstand te observeren. Daarmee helpen bezoekers niet alleen de ezels, maar ook het succes van deze pilot. Mocht je de dieren dichterbij willen bewonderen, neem dan een verrekijker mee of een camera met goede zoomlens. En wie weet kom je nog meer leuke dieren tegen in dit stukje natuur.’

De komende periode worden verdere gegevens verzameld over hun bijdrage aan het beheer van het Geuzenbos. Voor bezoekers is de belangrijkste boodschap in de tussentijd eenvoudig: kijken mag, aanraken en voeren niet.