Van Sloopvlakte tot Straatkunst: De Geredde Plaatpers van Spijkstaal

Spijkenisse - Met Open Monumentendag in het vooruitzicht werpt een bijzondere fotoreconstructie een blik op het industriële verleden van Spijkenisse. Twee foto’s tonen de metamorfose van de iconische plaatpers van de voormalige Spijkstaal-fabriek. Bij het vastleggen van het heden dook bovendien een hoogst verrassende ontdekking op.

In het jaar 2000 viel definitief het doek voor de fabriek van Spijkstaal, de plek waar decennialang de beroemde elektrische SRV-wagens en elektrotrekkers werden vervaardigd. Destijds werd de ontmanteling vastgelegd in een uitgebreide analoge fotoreportage. Een van de zwart-witopnames toont de reusachtige machine die te midden van de brokstukken nog fier overeind staat, terwijl de fabrieksmuren om haar heen bezwijken onder de slopershamer.

Ruim een kwart eeuw later is de chaos van de sloopvlakte onherkenbaar veranderd. Wie vandaag de dag door de moderne woonbuurt De Staalmeesters wandelt, stuit plotseling op exact dezelfde machine. Het blijkt te gaan om een vooroorlogse Frictie Spindel pers, die in 1965 door Spijkstaal op een veiling werd gekocht. De historische plaatpers werd destijds door Spijkstaal Elektro B.V. geschonken aan de gemeente en zo gered van de smeltovens. Vandaag de dag staat hij, strak in de witte verf en omringd door groen, op slechts enkele meters van zijn oorspronkelijke plek in de fabriek. Het vormt nu een prachtig industrieel sculptuur in de openbare ruimte.

Een verrassend weerzien
De cirkel werd onlangs op bijzondere wijze gesloten bij een hernieuwd bezoek aan de plaatpers om de huidige situatie digitaal vast te leggen. Bij het bestuderen van het bijbehorende informatiepaneel van de gemeente Spijkenisse bleek daar warempel een andere originele zwart-witopname op te staan die destijds tijdens de sloop was gemaakt.

Na de ontmanteling in 2000 was de complete reportage aangeboden aan de directie van Spijkstaal. Via die weg heeft de foto uiteindelijk een permanente plek gekregen op het officieel herinneringspaneel dat er in oktober 2006 werd geplaatst. Daarmee is niet alleen de plaatpers, maar ook dit beeldmateriaal van destijds uitgegroeid tot een officieel stukje geschiedenis van Spijkenisse.