Wat is laster & wat kun je ertegen doen?

Iemand verspreidt een onware beschuldiging over je, zwart op wit of in een appgroep die iedereen leest. Je reputatie loopt schade op, terwijl jij niets verkeerds hebt gedaan. Is dit gewoon vervelend, of is het juridisch gezien laster?

Hieronder legt Legals uit wanneer iets (juridisch gezien) laster is, hoe het verschilt van smaad en belediging, en welke stappen je zet als je zelf slachtoffer bent van een lasterlijke aanklacht. 

Wat is laster?

Laster is het opzettelijk beschadigen van iemands eer en goede naam met een beschuldiging waarvan je weet dat die niet klopt. De wet regelt dit in artikel 262 van het Wetboek van Strafrecht. Je verspreidt willens en wetens een onwaarheid, niet per ongeluk.

Dat opzet maakt het verschil met een vergissing. Maak je per ongeluk een fout in wat je beweert? Dan is er meestal geen sprake van laster. Pas bij weloverwogen kwader trouw en aantoonbare reputatieschade spreekt de wet van laster.

Ook telt mee of de beschuldiging publiekelijk bekend wordt, bijvoorbeeld doordat je die deelt met derden. Blijft de uitspraak binnenskamers? Dan is de kans op een tenlastelegging voor laster klein. 

Wat is het verschil tussen smaad en laster?

Smaad en laster lijken op elkaar, maar de wet maakt onderscheid. Smaad, geregeld in artikel 261 Sr, gaat over een beschuldiging die je uitspreekt of opschrijft zonder zeker te weten of die waar is. Laster gaat een stap verder.

Bij laster weet je zeker dat de beschuldiging onwaar is, en leg je die toch vast in een schriftelijke vorm, bijvoorbeeld in een brief, post of smaadschrift. Daarom geldt laster als de zwaardere variant, met een hogere maximumstraf dan smaad.

Wanneer is er juridisch gezien sprake van laster?

Voor een tenlastelegging van laster moet aan een paar voorwaarden zijn voldaan. Je verspreidt de onwaarheid willens en wetens, in een vaste vorm zoals een geschrift of afbeelding, met het doel iemands eer en goede naam te schaden.

Kun je aantonen dat je in goede trouw handelde, of dat je de uitspraak deed op basis van een feit van algemene bekendheid? Dan geldt een waarheidsverweer, en vervalt de kwader trouw die de wet vereist voor laster.

Daarnaast moet de beschuldiging publiekelijk kenbaar worden, bijvoorbeeld doordat je een brief verstuurt of iets deelt op sociale media. Blijft het bij een privégesprek? Dan is laster juridisch lastiger te bewijzen.

Welke straf staat op laster?

Een veroordeling voor laster kan leiden tot een gevangenisstraf van maximaal twee jaar of een geldboete uit de vierde categorie. De rechter bepaalt de uiteindelijke straf, afhankelijk van de ernst van de zaak en de schade die je hebt geleden.

Naast het strafrecht kun je ook een civiele procedure starten. Laster geldt dan als onrechtmatige daad onder artikel 6:162 BW, en je kunt schadevergoeding eisen voor immateriële schade zoals reputatieschade.

Wordt iemand veroordeeld voor laster? Dan komt dat op zijn strafblad te staan. Let wel: voor de meeste zaken geldt een verjaringstermijn, dus wacht niet te lang met een aangifte of andere juridische stap.

Wat kun je doen als je slachtoffer bent van laster?

Word je zelf getroffen door zo’n valse beschuldiging? Doe dan aangifte bij de politie. Het Openbaar Ministerie beoordeelt vervolgens of er genoeg bewijs is voor vervolging, en kan de zaak voorleggen aan de rechter.

Wil je liever een civiele weg bewandelen? Dan stap je naar de rechtbank voor een civiele procedure, eventueel met hulp van een advocaat. Bij spoed kies je voor een kort geding, bijvoorbeeld om snel een rectificatie af te dwingen.

Een rectificatie herstelt je eer en goede naam, en een schadevergoeding compenseert de reputatieschade die je hebt geleden. Bewaar daarom bewijs, zoals screenshots of brieven, zodra je merkt dat iemand je lastert. 

Wat is het verschil tussen laster en belediging?

Belediging is een ander begrip dan laster, geregeld in artikel 266 en artikel 267 Sr. Bij belediging hoeft geen sprake te zijn van een concrete of onware beschuldiging, een kwetsende uitlating is al genoeg.

Richt je een belediging tegen een ambtenaar in functie? Dan geldt vaak een zwaardere straf. Let op: belediging is meestal een klachtdelict, wat betekent dat vervolging alleen start als het slachtoffer zelf aangifte doet.

Advocaten van Legals helpen bij laster

Het is best begrijpelijk dat je twijfelt over of jouw situatie onder smaad, laster of belediging valt. Dat onderscheid is lang niet altijd makkelijk te maken, en de gevolgen voor jouw zaak verschillen per situatie. Een verkeerde inschatting kost daarnaast tijd en mogelijk ook bewijs.

De advocaten van Legals helpen jou de juiste stap te zetten, of dat nu een aangifte, een rectificatie of een volledige schadevergoeding is. Zo weet je zeker dat je de zaak aanpakt op de manier die het beste bij jouw situatie past.