Afpakken is zelf kwijtraken!

Er zijn van die oplossingen die supereenvoudig klinken. Verbied het. Schaf het af. Grenzen dicht. Demonstraties verbieden. Probleem opgelost. Als je sommige reacties op internet mag geloven, is de rechtsstaat een IKEA-kast: een paar schroeven eruit en hij staat nog steeds, gammel, overeind.

Onder vrijwel ieder bericht over een demonstratie verschijnen de toetsenbord-commandanten. “Demonstratierecht afpakken.” “Opsluiten.” “Geen vergunning geven.” “Waterkanon erop.” Misschien is de verontwaardiging terecht. Dat is alleen niet de vraag. De vraag is: weet je eigenlijk wel wat een recht is? Een recht is geen VIP-bandje dat je alleen uitdeelt aan mensen met wie je graag een biertje drinkt. Het is ook geen beloning voor goed gedrag. Een recht bestaat pas echt als het ook geldt voor mensen die je bloedirritant vindt. Dat is het mooie van een rechtsstaat: die beschermt niet alleen jou tegen de ander, maar ook de ander tegen jou.

En dan de ironie. Vandaag juich je als het demonstratierecht van een groep wordt afgepakt. Morgen wil jij protesteren tegen windturbines, betaald parkeren of de sluiting van het buurthuis. Dan hoor je ineens dat demonstreren alleen maar overlast geeft. Jammer dan. We hadden dat recht gisteren toch afgeschaft? Regels maken geen onderscheid tussen mensen met wie u het eens of oneens bent.

Hetzelfde geldt voor de kreet: “Grenzen dicht.” Dat klinkt daadkrachtig, totdat je beseft dat grenzen twee kanten hebben. De grens waar niemand Nederland binnen mag, is precies dezelfde grens waar jij straks over wilt voor je vakantie of je pensioen in Spanje. Een grens is geen draaideur die alleen opent als jij ervoor staat.
Vrijheden behandelen we soms alsof het snoep is: “Die krijgt te veel, dus pak het maar af.” Maar ze lijken veel meer op zuurstof. Je merkt pas hoe belangrijk ze zijn als iemand de kraan dichtdraait. Vrijheid is ondeelbaar. Zodra een grondrecht alleen nog geldt voor mensen die jij goedkeurt, is het geen grondrecht meer, maar een gunst. En gunsten worden vroeg of laat ingetrokken. Ook bij jou! Wil je dat beste toetsenbordridder? Dus: Wat je een ander afpakt, ben je uiteindelijk zelf ook kwijt. Afpakken is zelf kwijtraken.

Alfred Blokhuizen