Mannen en Vrouwen in Putten II
Algemeen 1.216 keer gelezenTer gelegenheid van de tentoonstelling ‘Nicolaas III en het Land van Putten’ in Museum Stadhuis Geervliet publiceert deze krant een korte verhalenreeks over de geschiedenis van onze streek. De Hoge Heerlijkheid Putten, bestuurd door de herenen vrouwen van Putten en later door Bourgondische en Habsburgse machthebbers, vormde tot aan de Franse tijd een zelfstandige bestuurlijke eenheid.
Tekst: Felix van Hoorn
Jacob van Gaesbeek, de Laatste Heer van Putten
Met het overlijden van Aleid van Strijen, de jongste dochter van Nicolaas III, waren er geen ‘echte’ Van Puttens meer om de macht over het Land van Putten op zich te nemen. Ook Aleid liet geen kinderen na. Maar Oede, de veel eerder overleden middelste dochter, had die wel. Haar kleinzoon Zweder van Abcoude werd de nieuwe Heer van Putten. Hij verleende in 1381 stadsrechten aan Geervliet, wat een belangrijk keerpunt betekende in de ontwikkeling van het stadje. Deze aflevering gaat over Zweders enige zoon: Jacob van Gaesbeek, die zijn naam ontleende aan een landgoed bij Brussel dat hij via zijn moeder erfde. Jacob was een opvallende figuur. Hij beschikte over bestuurlijke kwaliteiten en toonde initiatief, vooral op het gebied van waterbeheer. Hij bekleedde daarnaast verschillende lucratieve ambten. Tegelijkertijd stond hij bekend om zijn spilzucht. In Utrecht organiseerde hij een riddertoernooi dat hem fortuinen moet hebben gekost. De Neude werd bedekt met een dikke laag zand om als strijdtoneel te dienen, en de wijn vloeide er rijkelijk – duizenden liters gingen erdoorheen. Jacob leefde royaal, ver boven zijn stand. Zijn politieke betrouwbaarheid liet te wensen over. In de vele conflicten van zijn tijd wisselde hij zonder blikken of blozen van partij. Tijdgenoten omschreven hem als “netelig en grijnig”, geen man om blind op te vertrouwen. Het dieptepunt in zijn leven vond plaats in 1429. Jacob had slechts één wettige zoon, Anton. Deze jongen zou volgens zijn vader nooit een echte ridder worden: hij zat niet fier genoeg te paard. Na een waarschuwing sloeg Jacob hem met het verkeerde uiteinde van zijn rijzweep. De klap trof Anton aan de slaap — met fatale afloop. Daarmee kwam er ook een einde aan de erfelijke lijn van de Hoge Heerlijkheid Putten. Philips de Goede, hertog van Bourgondië, kocht later een groot deel van Jacobs schulden op. In ruil daarvoor droeg Jacob Putten over, al mocht hij de titel ‘Heer van Putten’ behouden tot aan zijn dood in 1459.
De tentoonstelling ‘Nicolaas III en het Land van Putten’ is elke zaterdag en zondag geopend van13.00 tot 17.00 uur, tot en met het Open Monumentenweekend op 13 en 14 september. Naast tal van objecten en portretten is er een speciaal voor deze tentoonstelling gemaakte film te zien, die in tien minuten een helder overzicht geeft van de geschiedenis van Geervliet en Putten.
