Vreemde heren van Putten, Keizer Karel V en een stukje Brielse geschiedenis op Geervlietse expositie

De Hoge Heerlijkheid Putten kwam na 1459 toe aan Philips van Bourgondië. Zijn zoon Karel de Stoute volgde hem op; Karel bezocht Geervliet in 1460. Via zijn dochter Maria van Bourgondië, gehuwd met Maximiliaan van Oostenrijk, kwamen de Habsburgers aan de macht. Na Philips de Schone, gehuwd met een Spaanse prinses, werd hun zoon Karel V: Heer der Nederlanden, Koning van Spanje en Keizer van Duitsland. Onder diens zoon Philips II begon de 80 jarige oorlog, de vrijheidsoorlog tegen Spanje.

Adriaan Herweijer van Rodenburg

Een ruiterstandbeeld in renaissancestijl van Karel V siert een schouwklok die in Geervliet wordt geëxposeerd. We zien een geharnaste Karel, heldhaftig te paard, afgebeeld met keizerskroon en karakteristieke baard om zijn Habsburgse kin te maskeren, een ‘centenbak’ die het resultaat was van eeuwen van huwelijken binnen de familie om de macht en welvaart binnen het geslacht te houden. Zijn rechterarm is opgeheven alsof hij zijn troepen voorgaat en aanstuurt. Op de zwaardschede is in een medaillon subtiel de keizerlijke adelaar afgebeeld. Het paard, met een strik hoog in de staart in fiere draf op een rotsachtige ondergrond met daarop een ridderhelm en wapentuig: een koker met pijlen en een kruisboog.
Dit imposante beeldhouwwerk staat op een zwart marmeren -Noir de Mazy uit België- Franse schouwklok uit ca. 1880. De klok heeft een 8-daags uurwerk met belslag op de hele en halve uren dat klinkt als een mooi, subtiel belletje. De gegolfde voorzijde heeft een emaille wijzerplaat met sierlijke Breguet-wijzers, die genoemd zijn naar de ontwerper van dit type wijzer. Deze monumentale klok stond ooit in de burgemeesterskamer van het Brielse stadhuis ten tijde van Frederik Jacobus Daniël Cornelis Egter van Wissekerke, burgemeester van Brielle van 1919 tot 1937. Op een foto in de krant van destijds zien we de burgemeester deftig achter zijn bureau zitten met achter hem de pendule op een dressoir. Of de burgervader bewonderaar was van Karel V is niet te zeggen. Karel V, keizer van het Heilige Roomse rijk sprak destijds tot de verbeelding. Hij probeerde als eerste van de Nederlanden een bestuurlijke eenheid te maken: de Zeventien Provinciën. Bestuurlijk gezien was Karel misschien wel een voorbeeld voor de ijverige burgemeester. Of was Karel V als vader van Philips II voor de Brielse burgemeester interessant gezien de rol die Brielle speelde tegen de Spaanse onderdrukking, tegen de Habsburgers? We zullen het waarschijnlijk nooit weten.

Onder de macht van de Habsburgse Karel werd Putten in de 16e eeuw een nog kleiner speldenprikje op de kaart en onderdeel van een gigantisch rijk dat ongeveer de helft van Europa en zelfs een deel van Amerika besloeg.

De expositie ‘Nicolaas III en het Land van Putten’ in Museum Stadhuis Geervliet is elke zaterdag en zondag van 13.00 tot 17.00 uur tot en met het Open Monumentenweekend van 14 en 15 september geopend. De toegang is gratis.